Reč je o igrano-dokumentarnom filmu, čija premijera će biti narednog meseca

Pošto Svetolik Dragačevac do sada nije dobio pažnju kakvu zaslužuje, pa čak mnogi Paraćinci nisu ni znali da se on prvi suprotstavio Hitleru poslavši mu pismo u kome ga upozorava da se ne drzne da napadne Jugoslaviju, igrano-dokumentarnim filmom o njegovom životu Paraćinci su mu se na neki način odužili za njegovu smelost, koju je on platio životom u logoru Mathauzen. Na taj način Dragačevac je konačno dobio pažnju koju zaslužuje. Film je rađen na osnovu istorijskih činjenica, dokumentacije Obaveštajne službe BND, pohranjene u Istorjskom arhivu grada Beograda, i svedočenja savremenika.

– Film sadrži igrane i dokumentarne segmente, isprepletane u jednu video-zvučnu priču. Naša želja je bila da lični stav i postupak jednog građanina, solunca, podoficira i državnog službenika u penziji, koji je jedinstven slučaj u istoriji, filmom sačuvamo od zaborava. Radnja samog filma počinje u jutro 25. marta kada Svetolik Dragačevac ulazi u lokalnu kafanu i kroz razgovor sa prijateljima komentariše trenutna dešavanja na političkoj sceni, naročito potpisivanje pakta. Igranu scenu smenjuje dokumentarni deo filma gde narator, uz pomoć video zapisa, preuzetih iz Jugoslovenske kinoteke, koji se odnose na dvadesetsedmomartovske događaje, opisuje trenutnu atmosferu u Beogradu i Paraćinu. Od velike pomoći bilo je i svedočenje Velibora Kačunkovića, rudarskog inženjera u penziji iz Beograda, očevica događaja, kao i arhivski snimci Radio Beograda iz 1941. godine, kao što su izjava predsednika tadašnje vlade Dragiše Cvetkovića, proglas kralja Petra drugog Karađorđevića, patrijarha Gavrila i Hitlerovi govori- kaže Slobodan Ćirić, autor projekta, producent, montažer i režiser filma.

Dokumentarni deo snimljen u Arhivu grada Beograda govori o sistematičnosti nemačke obaveštajne službe BND i Gestapoa. Ekipa koja je snimila film došla je do originalnog pisma, kao i prepiske nemačkih oficira koji su sproveli hapšenje, isleđivanje i samo sprovođenje Dragačevca u Mathauzen. U filmu su korišćene i fotografije starog Paraćina, tako da sadašnje generacije mogu da vide kako je njihov grad izgledao početkom 1941. godine.

– Šteta je što se istorija nije bavila ovim slučajem, čak ni kada je u arhivima Gestapoa u Beogradu pronađen predmet sa pismima. Srećom, Kačunković, koji je u to vreme bio dečak, svedočio je o tome kako je Dragačevac sav prkosan vodio orkestar Čede Kokala kroz varoš i peveo podrugljive pesme o Hitleru. Iz prepisa Gestapoa u Beogradu i komande u Berlinu saznali smo kako je izgledalo saslušanje Dragačevca i šta je on tom prilikom izjavio-kaže Žarko Stanković, koautor, scenarista i režiser.

Tomislav Đorđević, koji je tumačio glavni lik, ocenjuje da nije baš zadovoljan svojom glumom, jer uvek može da se odigra bolje. Za tumačenje lika nije dovoljan samo scenario, već mora da se upozna njegova biografija.
– Žao mi je što pre snimanja filma nisam ništa znao o njemu. Mislim da je morao da postoji jedan školski čas na kome bi se učenicima pričalo o njegovom podvigu. Najzanimljiviji detalj koji sam saznao je što je Dragačevac za pismo koje je poslao Hitleru tražio poštansku marku sa likom kralja, a ne Vrnjačke Banje, da bi se znalo odakle šalje i da bi pismo imalo težinu. Mi jesmo napravili dobar film, ali nam je želja i da veće “filmadžije” podstaknemo da naprave još bolji film- ocenjuje glumac.

On, ali i ostali članovi ekipe, kažu da su radili pomoću “štapa i kanapa”, jer im je jedino opština obezbedila izvesnu sumu novca, koja nije bila dovoljna da bi podmirila troškove. Zbog toga su opremu, naročito tehniku, pozajmljivali.

Uloge
Likove u filmu tumače glumci paraćinskog i varvarinskog pozorišta, a scene su snimane u prostorijama paraćinskog pozorišta, Planiraskog doma na Grzi i Kulturnog centra Paraćin, kao i na ulicama grada. Dragačevca tumači Tomislav Đorđević, narator je Bratimir Stevanić Pupa, Zoran Obradović je brica, Saša Vesić poštar, Slobodan Ivanović nemački oficir, Predrag Dačić nemački podoficir, Aleksandar Ranić i Žarko Stanković su nemački vojnici, agenta igra Božidar Nikolić Bole, vlasnika kafane Života Ignjatović, Vasu Zoran Milojković, a suprugu Dragačevca Ivana Maksimović. Saranici na snimanju bili su: Miroslav Milić, Aleksandar Banjac, Bojan Petrović Bocko, Goran Ristić, Emil Milojević, Dalibor Stjepanović i Aleksandar Marković.

Tekst i foto: Z. Gligorijević