U cilju podizanja svesti javnosti i edukacije o značaju prevencije raka dojke, u Srbiji će se od ove godine 20. marta zvanično obeležavati Nacionalni dan borbe protiv raka dojke. Novi praznik je uvršten u Kalendar javnog zdravlja na inicijativu kompanije Avon i Fonda B92, uz podršku Ministarstva zdravlja Republike Srbije, Instituta za onkologiju i radiologiju Srbije i Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”.

Prema statističkim podacima, rak dojke je najrasprostranjenije maligno oboljenje kod žena u Srbiji. Od raka dojke u našoj zemlji svake godine oboli približno 4000 žena, a oko 1600 žena izgubi bitku sa ovom bolešću. Rak dojke se može javiti u bilo kojoj životnoj dobi osoba ženskog pola, verovatnoća njegovog pojavljivanja raste sa godinama starosti, da bi najveću učestalost pokazao kod osoba starijih od četrdeset godina. Primećeno je da se rak dojke češće javlja kod žena čiji su najbliži srodnici (majka, sestra, baka) bolovali od ove bolesti, ali i da je bolest češća kod žena koje su koristile substitucionu hormonsku terapiju ili nisu rađale odnosno imale prvi porođaj posle tridesete godine života.

Rak dojke spada u grupu malignih bolesti koje, ako se otkriju u ranoj fazi bolesti, mogu biti potpuno izlečene. Zbog toga je od izuzetne važnosti preduzeti mere koje pomažu u njegovom ranom otkrivanju. Posle dvadesete godine života svaka devojka, žena treba jedanput mesečno (10. dana menstrualnog ciklusa) da obavi samopregled dojki prema upustvu koje može naći u nizu popularnih brošura ili može biti obučena od strane svog izabranog lekara. Izražena asimetrija dojki, pojava čvorića, promena boje kože dojke i promena njenog reljefa, pojava sekreta iz bradavica su razlozi zbog kojih žena treba da se obrati svom lekaru.

Iako se najčešće radi o promenama u dojkama koje za osnov nemaju malignu bolest, lekar je taj koji treba da donese takvu procenu. Jedanput u godinu dana žena treba da pregled dojke poveri svom lekaru, obično kada ide kod ginekologa. Posle tridesete godine života pregled dojke se može obavljati ultrazvučnom metodom, a posle četrdesete godine života se radi mamografski pregled.

Međutim, u velikom broju slučajeva maligne bolesti su izlečive ukoliko se otkriju na vreme. Upravo zbog toga, Ministarstvo zdravlja Republike Srbije i Republički zavod za zdravstveno osiguranje pokrenuli su nacionalnu kampanju „Srbija protiv raka” u skladu sa Nacionalnim programom usvojenim od Vlade Republike Srbije. Cilj kampanje je smanjenje broja novoobolelih i umrlih od malignih oboljenja, što se može postići ukoliko se kod građana razvije svest o značaju preventivnih pregleda. Zahvaljujući organizovanim programima skrininga, usmerenim na rano otkrivanje raka dojke, i blagovremenoj primeni adekvatnog lečenja, u većini razvijenih zemalja beleži se u poslednjoj deceniji značajan pad smrtnosti. Pokretanjem Nacionalnog programa skrininga u decembru 2012. g, Srbija čini korake u tom pravcu. Na poziv za skrining karcinoma dojke do sredine februara odazvalo se 1136 žena. Među njima je 57 imalo pozitivne rezultate. Lekari ističu važnost prevencije i nude ohrabrenje porukom da je rak dojke izlečiv u velikom broju slučajeva ukoliko se otkrije na vreme.

Nacionalni dan borbe protiv raka dojke će se obeležavati svake godine, a datum 20. mart je odabran kao prvi dan proleća, što simbolizuje buđenje prirode i stvaranje novog života. Srbija na ovaj način postaje bogatija za još jedan dan posvećen prevenciji bolesti i očuvanju javnog zdravlja.

Nada Đorđević