Književno – poetski program zajednički organizovali Kulturni centar, Narodna biblioteka, Gimnazija i Fakultet Pedagoških nauka
Sinoć je u Holu gimnazije ,,Svetozar Marković” u Jagodini održan književno-poetski program pod naslovom ,,Dva veka Njegoša”, posvećen dvestogodišnjici rođenja Petra Drugog Petrovića Njegoša, koji su zajednički organizovali Kulturni centar, Narodna biblioteka, Gimnazija i Fakultet pedagoških nauka iz Jagodine.
Valjano osmišljen program: deo učesnika na sceni
Kako je najavljeno, u programu su učestvovali Aleksandar Antić i Nenad Ilić, glumci, Ljiljana Ristić i Snežana Marković, profesorke i učenici jagodinske Gimnazije, a u muzičkom delu programa nastupio je duo violončela Nevena Milenković i Nemanja Marković, profesori violončela.
Petar Petrović Njegoš (1813 – 1851) smatra se jednim od najvećih evropskih pesnika svoga vremena koji je u stihovima ispoljavao snažne oslobodilačke i nacionalne impulse, ali i izuzetno visoko ostvarene filozofske opservacije, a bio je veoma istaknut i kao Vladika i kao vladar Crne Gore. Najpoznatija književna dela su mu ,,Gorski vijenac” (posvećen Karađorđu), ,,Luča mikrokozma”, ,,Ogledalo srpsko” i ,,Lažni car Šćepan Mali”, a ovaj duhovni gorostas rođen je 13. novembra 1813. godine, pa je ovaj valjano osmišljeni program održan u Jagodini tačno na dva veka od rođenja Petra Petrovića Njegoša ili Vladike Rada kako su često oslovljavali ovog izuzetnog velikana evropske civilizacije.
Posle umesne pozdravne reči Ljiljana Ristić, profesor jagodinske Gimnazije, podsetila je da se veliki pesnik, mislilac i filozof, rodio tačno pre 200 godina u selu Njegušima kod Cetinja. Kako je ona naglasila, sudbina mu je odredila težak put, a snaga duha ga vinula u kosmička prostranstva. Sa 19 godina postao je vladar Crne Gore koja još uvek nije bilo ni organizovana ni međunarodno priznata kao država već je, kako je Ristićeva istakla, pre podsećala na plemenski savez.
Njegov zadatak bio je, dakle, da haos pretvori u harmoniju i tako je Vladika Rade prvi uspostavio institute državnosti, otvorio škole, ukinuo krvnu osvetu i bio strog vladar (kako su okolnosti nalagale) ali i izuzetan, odnosno nenadmašan pesnik i mislilac. Vladar, vladika, pesnik – sve se to, kako je primetila profesorka Ljiljana Ristić, preobražavalo jedno u drugo u samo jednoj ličnosti. Zato je ostavio svetlost i putokaze za svačiji put i to je ona svetlost koja se nikada ne gasi, a oljuđivanje je po Njegošu jedini smisao postojanja, zaključila je profesorka Ristić i svoje zapaženo izlaganje završila aluzivnim vapajem: ,,Dođi nam u pomoć, ma gde da si!”
Snežana Marković, profesor književnosti i predavač na Pedagoškom Fakultetu u Jagodini, pročitala je izvanredan esej o delu velikog pesnika i mislioca i odmah konstatovala da je Njegoš pesnik iskre i čovek u kome su se stekli svi kvaliteti neophodni za jednog izuzetnog književnika. Pritom je zapazila da je Vladika Rade, prevashodno u svojim spevovima, obrađivao dve teme – kosmičku sudbinu čoveka i istorijsku sudbinu Crne Gore. Snežana Marković konstatovala je da je Njegoš pisao filozofsku poeziju izuzetne duhovne snage, a govoreći o filozofsko – religioznom spevu ,,Luča mikrokozma”, koji i danas izaziva mnoge neodumice u odgonetanju poruka Velikog Mislioca, zapazila da on govori, zapravo, o odnosu Čoveka i Boga i zaključuje da je čovek iskra Božanskog uma pa je, tako, njegova poezija i narodna i unioverzalna, kao što je i tradicionalna i moderna.
Na Njegošev rođendan: prepun hol Gimnazije u Jagodini
Citate Jovana Cvijića i Slobodana Jovanovića o Njegošu govorili su učenici jagodinske Gimnazije, koji su, uz pomenute muzičare i glumce, naravno i predavače, priredili Jagodincima jedno izuzetno prijatno veče upravo na dan Njegoševog rođenja, a valja zapaziti da je hol jjagodinske Gimnazije bio prepun – što samo još jedanput potvrđuje činjenicu da interesovanje za saznanjima o ovom duhovnom gorostasu uopšte ne jenjava. Takođe, mora se reći da je Jagodina jedan od retkih gradova koja je organizovala ovakvo veče upravo na dan rođenja velikog pesnika, vladara i vladike, pa zato, nesumnjivo, treba odati puno priznanje organizatorima.
VELIKANI O VELIKANU
– On je imao više unutrašnjeg života i duhovne dubine no ijedan srpski pesnik ; to je najmisaoniji čovek, najbolja filozofska glava, najjači najdublji duh među svima srpskim piscima – zapisao je o Njegošu najpoznatiji srpski književni kritičar svih vremena Jovan Skerlić.
– Kao lav iz grmena, iz davno umrle, iz davno pretuljene vulkanske kotline njeguške, izletio je moj stric Rade da srpski svijet potkrijepi u njegovim idealima i dužnosti za izvršenje velikog narodnog zadatka. U dušu mu je vjeru ulivao za uspjeh, sablju mu je oštrio, a pjesmom ga zagrijavao – zapisao je knjaz Nikola Prvi Petrović povodom stogodišnjice Njegoševog rođenja.
– Njegoš je prototip kosovskog borca. I kao pesnik, i kao vladalac, i kao čovek, on je čisto oličenje kosovske borbe, poraza i nesalomive nade – reči su našeg jedinog nobelovca Iva Andrića.
– Ja ne znam šta je Njegoš, ako nije najveći srpski pesnik 19. veka, niti znam šta je srpska kultura ako u njoj nema Njegoša – piše akademik Dobrica Ćosić.
– Njegoš se vinuo do sfera gde nema ničeg osim svetlosti, gde su svi najveći duhovi koji različitim jezicima kroz vekove govore o jednom te istom – naglašava akademik Matija Bećković.
B. Džaković
Foto: A. Dobrosavljević
